|
|
1. |
Əlif, Lam, Ra! Bunlar açıq-aydın Kitabın (Qur'anın) ayələridir!
|
|
|
|
2. |
(Ey Məkkə əhli!) Biz onu ərəbcə bir Qur'an olaraq nazil etdik ki, (mə'nasını ) anlayasınız.
|
|
|
|
3. |
(Ya Rəsulum!) Biz bu Qur'anı sənə vəhy etməklə sənin üçün ən gözəl hekayəti (qissəni) danışırıq. Hərçənd ki, sən əvəlcə (ondan) əsla xəbərdar deyildin.
|
|
|
|
4. |
Bir zaman Yusif atasına demiÅŸdir: "Atacan! Mən (yuxuda) on bir ulduz və GünəÅŸlə ayı gördüm. Gördüm ki, onlar mənə səcdə (tə'zim) edirlər".
|
|
|
|
5. |
(Atası Yə'qub) dedi: "Can oÄŸul! Yuxunu qardaÅŸlarına danışma, yoxsa sənə bir hiylə qurarlar. Çünki Åžeytan insanların açıq-aÅŸkar düşmənidir.
|
|
|
|
6. |
(Yuxuda gördüyü kimi) Rəbbin səni (baÅŸqalarından) seçib üstün tutacaq, sənə yuxu yozmağı öyrədəcək, bundan əvvəl babaların Ä°brahimə və Ä°shaqa ne'mətini tamamlayıb (peyÄŸəmbərlik) verdiyi kimi, sənə və Yə'qub nəslinə də tamamlayıb verəcək. Həqiqətən, Rəbbin (hər ÅŸeyi) biləndir, hikmət sahibidir!"
|
|
|
|
7. |
Yusifin və qardaÅŸlarının əhvalatında (bu haqda) soruÅŸanlar üçün (neçə-neçə) ibrətlər vardır.
|
|
|
|
8. |
Bir zaman (Yusifin qardaÅŸları öz aralarında) belə demiÅŸdilər: "Biz (bir-birimizə baÄŸlı, sayca çox, güclü) bir dəstə olduÄŸumuz halda, Yusif və onun (atabir-anabir) qardaşı (Bin Yamin) atamıza daha əzizdirlər. Həqiqətən, atamız açıq-aÅŸkar səhv edir!"
|
|
|
|
9. |
(Aralarında biri dedi: ) "Yusifi öldürün və ya (uzaq) bir yerə atın ki, atanız mehrini yalnız sizə salsın. Ondan sonra isə (tövbə edib) əməlisaleh bir camaat olarsınız!"
|
|
|
|
10. |
Bir baÅŸqası (Rubil və ya Åžəm'un) belə dedi: "Yusifi öldürməyin, onu bir quyunun dibinə atın. Əgər belə etsəniz, yol keçənlərdən biri onu götürər".
|
|
|
|
11. |
Onlar dedilər: "Ata! Biz Yusifin xeyirxahları olduÄŸumuz halda, sən nə üçün onu bizə e'tibar etmirsən?
|
|
|
|
12. |
Sabah onu bizimlə birlikdə (çölə gəzməyə) göndər, qoy oynayıb əylənsin, gözü-könlü açılsın. Biz onu mütləq qoruyacağıq!"
|
|
|
|
13. |
(Yə'qub) dedi: "Onu aparmağınız məni çox mə'yus edər (ayrılığına dözə bilmərəm). Qorxuram ki, onu qurd yeyə, siz də xəbər tutmayasınız!"
|
|
|
|
14. |
Onlar: "Biz güclü bir dəstə (on bir nəfət) ola-ola (gözümüzün qabağında) qurd onu yesə, onda biz aciz olarıq ki!" - deyə cavab verdilər.
|
|
|
|
15. |
(QardaÅŸları) onu (Yusifi) götürüb (çölə) apararkən onu quyuya atmaq üçün sözü bir yerə qoydular. Biz (Yusifə): "Sən (bir vaxt) onlara (qardaÅŸlarına) özlərinin bu iÅŸi barəsində heç gözləmədikləri (səni tanımadıqları) halda xəbər verəcəksən!" - deyə vəhy etdik.
|
|
|
|
16. |
Onlar axÅŸamüstü aÄŸlaya-aÄŸlaya atalarının yanına gəldilər.
|
|
|
|
17. |
Və dedilər: "Ata! Biz (at çapmaq, yaxud qaçışıb-ötüşmək və ya ox atmaqda) bir-birimizlə yarışmaq üçün (səhraya) getmiÅŸdik və Yusifi ÅŸeylərimizin (libaslarımızın) yanında qoymuÅŸduq. Bir də xəbər tutduq ki, qurd onu yemiÅŸdir. Ä°ndi biz doÄŸru danışsaq da, sən bizə inanmayacaqsan!"
|
|
|
|
18. |
Onlar (Yusifin) köynəyinin üstünə yalandan bir qan (ləkəsi yaxıb) gətirmiÅŸdilər. (Yə'qub) dedi: "Xeyr (heç də dediyiniz kimi deyildir), sizin öz nəfsiniz sizi bu iÅŸə sövq etmiÅŸdir (çirkin əməlinizi sizə gözəl göstərmiÅŸdir). Mənə yalnız gözəl (tükənməz, dözümlü) səbir gərəkdir. Dediklərinizdən (Yusif barəsində dediklərinizin yalan olduÄŸunu sübut etməkdən) ötrü ancaq Allahdan kömək diləmək lazımdır!"
|
|
|
|
19. |
Nəhayət, (Mədyəndən Misirə gedən) bir dəstə müsafir (karvan əhli bu yerə) gəlib suçularını (su dalınca) göndərdilər. (Suçu) qabını suya salan kimi: "Müjdə! Bu bir oÄŸlandır! - dedi. Onlar (müsafirlər və ya qardaÅŸları Yusifi) satdıq bir ÅŸey (ticarət malı) kimi gizlədib saxladılar. Allah onların nələr etdiyini (Yusifin başına nə oyunlar açdığını) biləndir!
|
|
|
|
20. |
(Yusifi tə'qib edən qardaÅŸları iÅŸin nə yerdə olduÄŸunu bildikdə: "Bu bizim qaçmış köləmizdir! - deyə) onu dəyərsiz bir qiymətə - bir neçə dirhəmə satdılar və (bu iÅŸdə pul qazanmaq deyil, yalnız Yusifdən xilas olmaq, onu atası Yə'qubdan ayırmaq məqsədini güddükləri üçün qardaÅŸlarını baha məbləÄŸə satmaÄŸa) tamah göstərmədilər.
|
|
|
|
21. |
(Yusifi) Misirdə satın alan (padÅŸahın Əziz ləqəbli vəziri Qitfir) öz zövcəsinə belə dedi: "Ona hörmət et (yaxşı bax). Ola bilsin ki, bizə fayda versin və ya onu oÄŸulluÄŸa götürək!" Beləliklə, Yusifi o yerdə (Misirdə) yerləÅŸdirdik, həm də ona yuxu yozmağı öyrətdik. Allah Öz iÅŸində (əmrində) qalibdir (istədiyini edəndir), lakin insanların əksəriyyəti (bunu) bilməz!
|
|
|
|
22. |
(Yusif gəncliyinin) ən yetkin dövründə (17,18,21,30 yaxud 33 yaşına) çatdıqda ona hikmət (peyÄŸəmbərlik) və elm verdik. Biz yaxşı iÅŸlər görənləri belə mükafatlandırırıq!
|
|
|
|
23. |
Evində olduÄŸu qadın (Züleyxa Yusifi) tovlayıb yoldan çıxartmaq (onunla yaxınlıq etmək) istədi və qapıları baÄŸlayaraq: "Di gəlsənə!" - dedi. (Yusif isə: ) "Mən (sənin bu hərəkətindən) Allaha sığınıram. Axı o (sənin ərin) mənim aÄŸamdır. O mənə yaxşı baxır (və ya Allah mənim ixtiyar sahibimdir, mənə mərhəmət ehsan buyurmuÅŸdur). Həqiqətən, (aÄŸasına xəyanət etməklə, onun əhli-əyalına pis gözlə baxmaq və zina etməklə özlərinə) zülm edənlər nicat tapmazlar!" - deyə cavab verdi.
|
|
|
|
24. |
DoÄŸrudan da (qadın) ona meyl salmışdı. Əgər Rəbbinin dəlilini (xəbərdarlığını) görməsəydi, (Yusif də) ona meyl edərdi. Biz pisliyi və biabırçılığı (zinanı) ondan sovuÅŸdurmaq üçün belə etdik. O, həqiqətən, Bizim sadiq bəndələrimizdəndir!
|
|
|
|
25. |
(Yusif canını qurtarmaq, Züleyxa da onu yaxalayıb kamına çatmaq məqsədilə) hər ikisi qapıya tərəf cumdu. (Züleyxa) onun köynəyini arxadan cırdı. Onlar qapının aÄŸzında (qadının) aÄŸası (əri) ilə rastlaÅŸdılar. (Züleyxa) dedi: "Sənin ailənə pislik (övrətinlə zina) etmək istəyənin cəzası yalnız zindana salınmaq, ya da ÅŸiddətli bir əzaba düçar edilməkdir!"
|
|
|
|
26. |
(Yusif) dedi: "O məni tovlayıb yoldan çıxartmaq (mənimlə yaxınlıq etmək) istədi!" Bir ÅŸahid (Züleyxanın beÅŸikdə olan körpə əmisi oÄŸlu) belə ÅŸəhadət verdi: "Əgər (Yusifin) köynəyi öndən cırılmışsa, (qadın) doÄŸru deyir, o isə yalançılardandır.
|
|
|
|
27. |
Yox, əgər onun köynəyi arxadan cırılıbsa, (qadın) yalan deyir, o (Yusif) isə doÄŸrudanışanlardandır."
|
|
|
|
28. |
(Qadının əri Yusifin) köynəyinin arxadan cırıldığını gördükdə dedi: "Bu sizin (siz qadınların) məkrlərinizdəndir. DoÄŸrudan da, sizin məkriniz böyükdür!"
|
|
|
|
29. |
Ey Yusif! Sən bu iÅŸi açıb aÄŸartma. Sən də (ey qadın) günahına görə (Allahdan) bağışlanmanı dilə. Çünki sən, həqiqətən, günah edənlərdənsən.
|
|
|
|
30. |
Åžəhərdəki qadınlar dedilər: "Vəzirin övrəti cavanı (cavan qulunu) tovlayıb yoldan çıxartmaq (onunla yaxınlıq etmək) istəyir. (Yusifin) məhəbbəti onun baÄŸrını qan etmiÅŸdir. Biz onun açıq-aÅŸkar (doÄŸru) yoldan çıxdığını görürük.
|
|
|
|
31. |
(Züleyxa qadınların) gizli dedi-qodularını (məkrini) eÅŸitdikdə onlara xəbər göndərib ziyafətə də'vət etdi, onlar üçün gözəl (mütəkkələrlə, xalılarla döşənmiÅŸ bir otaqda ləziz təamlardan ibarət) bir məclis düzəltdi. Onların hər birinə (meyvə kəsib soymaq üçün) bir bıçaq verdi, sonra (Yusifə): "Onların qarşısına çıx!" - deyə əmr etdi. (Qadınlar Yusifi) gördükdə (gözəlliyinə heyran olub) onu həddindən artıq tə'riflədilər və (özlərini itirib əllərindəki turuncun qabığını soymaq əvəzinə) əllərini kəsdilər. Onlar: "Aman Allah! Bu ki, bəÅŸər deyildir. Bu ancaq (Allah yanında) möhtərəm (əziz) olan bir mələkdir!" - dedilər.
|
|
|
|
32. |
(Züleyxa qadınların özlərinə gəldikdən sonra kəsilmiÅŸ əllərinin aÄŸrısından ah-vay etdiklərini və bu hərəkətlərindən xəcalət çəkdiklərini görüb onlara) belə dedi: "Bu, (könlümü ona vermədiyimə görə) məni qınadığınız (oÄŸlandır). Mən onun olmaq istədim, o isə imtina etdi. (Bir daha deyirəm) əgər əmrimi yerinə yetirməsə, sözsüz ki, zindana atılacaq və zillətə düşənlərdən olacaq!"
|
|
|
|
33. |
(Yusif) dedi: "Ey Rəbbim! Mənim üçün zindan bunların məni sövq etdikləri iÅŸi görməkdən xoÅŸdur. Əgər (bu qadınların) hiyləsini məndən dəf etməsən, mən onlara meyl edər və cahillərdən olaram".
|
|
|
|
34. |
Rəbbi (Yusifin) duasını qəbul buyurub (qadınların) məkrindən qurtardı. Həqiqətən, O, (hər ÅŸeyi) eÅŸidəndir, biləndir!
|
|
|
|
35. |
(Vəzir və ailəsi Yusifin günahsız olduÄŸunu sübut edən) dəlilləri (Yusifin köynəyinin arxadan cırılmasını, üzünün cırmaqlanmasını, qadınların turunc əvəzinə əllərini kəsməsini və i. a.) gördükləri halda, yenə də onu bir müddət (dedi-qodu kəsilənədək) zindana salmaq qərarına gəldilər. (Beləliklə, Yusif zindana atıldı).
|
|
|
|
36. |
Onunla birlikdə iki cavan oÄŸlan da (padÅŸahı zəhərləməyə cəhd göstərməkdə ittiham edilmiÅŸ ÅŸah sarayının saqisi və aÅŸpazı) zindana atıldı. (Gənclər Yusifin çox gözəl yuxu yozduÄŸunu bildikdən sonra) onlardan biri (ÅŸərab paylayan) dedi: "Mən (yuxuda) gördüm ki, ÅŸərab (üçün üzüm) sıxıram". Digəri (aÅŸpaz) isə belə dedi: "Mən gördüm ki, başımın üstündə çörək aparıram, quÅŸlar da ondan yeyir. Gəl bu yuxunu bizə yoz. Biz, həqiqətən, sənin yaxşı adamlardan olduÄŸunu görürük!"
|
|
|
|
37. |
(Yusif) belə cavab verdi: "Yeyəcəyiniz təam gəlməmiÅŸdən əvvəl mən onun mə'nasını (gördüyünüz yuxuların dünyada nə ilə nəticələnəcəyini və ya yeməklərin nədən ibarət olacağını) sizə xəbər verərəm. Bu, Rəbbimin mənə öyrətdiyi elmlərdəndir. Mən Allaha inanmayan və axirəti də inkar eləyən bir tayfanın dinini tərk etdim!
|
|
|
|
38. |
Mən ata-babalarım Ä°brahim, Ä°shaq və Yə'qubun dininə tabe oldum. Bizə heç bir ÅŸeyi Allaha ÅŸərik qoÅŸmaq yaraÅŸmaz. Bu (tövhid) Allahın bizə və (bütün) insanlara bəxÅŸ etdiyi ne'mətdir, lakin insanların əksəriyyəti (Ona) şükür etməz!
|
|
|
|
39. |
Ey mənim iki zindan yoldaşım! (Sizə nə bir xeyir, nə də bir zərər verə bilən) ayrı-ayrı tanrılar daha yaxşıdır (ibadət olunmaÄŸa daha layiqdir), yoxsa bir olan, (hər ÅŸeyə) qadir (qalib) olan Allah?!
|
|
|
|
40. |
(Allahdan) qeyri ibadət etdikləriniz sizin və atalarınızın (özündən uydurub) qoyduÄŸunuz (Allaha heç bir aidiyyəti olmayan) adlardan (bütlərdən) baÅŸqa bir ÅŸey deyildir. Allah isə onlara (ibadət edilməsinə dair) heç bir dəlil nazil etməmiÅŸdir. Hökm ancaq Allahındır. O sizə yalnız Onun Özünə ibadət etmənizi buyurmuÅŸdur. DoÄŸru (həqiqi) din budur, lakin insanların çoxu (bu həqiqəti) bilməz!
|
|
|
|
41. |
Ey iki zindan yoldaşım! (Yuxularınızın mə'nasına gəldikdə) sizin biriniz yenə aÄŸasına ÅŸərab içirdəcək, digəriniz isə e'dam olunacaq, quÅŸlar da onun başından (dimdikləyib) yeyəcəklər. Haqqında soruÅŸduÄŸunuz iÅŸ belə həll edilmiÅŸdir!" (Birinizin həbsdən azad edilməsi, o birinizin asılması barəsində fərman verilmiÅŸdir!)
|
|
|
|
42. |
(Yusif) bu iki nəfərdən nicat tapacağını yəqin etdiyi kimsəyə (ÅŸərabpaylayana) dedi: "AÄŸanın yanında məni də yada sal!" Lakin Åžeytan ona aÄŸasının yanında (Yusifi) yada salmağı unutdurdu və buna görə də o (Yusif) bir neçə (yeddi və ya on iki) il zindanda qaldı.
|
|
|
|
43. |
(Bir gün) padÅŸah (Misir padÅŸahı) belə dedi: "Mən (yuxuda) yeddi arıq inəyin yeddi kök inəyi yediyini, həmçinin yeddi yaşıl və yeddi quru sünbül (quru sünbüllərin yaşıl sünbüllərin üstünə qalxıb bellərinə sarıldığını) gördüm. Ey ə'yanlar! Əgər yuxu yoza bilirsinizsə, mənim bu yuxumu yozun!"
|
|
|
|
44. |
Onlar: "(Bu gördüklərin) qarmaqarışıq yuxulardır. Biz (belə) yuxuların yozumunu bilmirik!" - deyə cavab verdilər.
|
|
|
|
45. |
(Zindandakı) iki (cavan) oÄŸlandan (e'damdan) xilas olan (ÅŸərabpaylayan) bir neçə müddətdən sonra (Yusifi) xatırlayıb dedi: "Mən sizə onun yozumunu xəbər verərəm. Bircə məni (zindana - Yusifin yanına) göndərin!"
|
|
|
|
46. |
(Cavan oÄŸlan padÅŸahın izniylə zindana gəlib dedi: ) "Yusif! Ey doÄŸru danışan adam, bizim üçün bir yoz görək! Yeddi arıq inək yeddi kök inəyi yeyir. Yeddi yaşıl sünbül, yeddi də quru sünbül. (Bir bunun mə'nasını mənə izah elə). Bəlkə, mən adamların yanına (düzgün cavabla) qayıda bilim; bəlkə, onlar da (bu yuxunun mə'nasını) bilsinlər!"
|
|
|
|
47. |
(Yusif) belə cavab verdi: "Yeddi il adətiniz üzrə (həmiÅŸəki kimi) əkin. Yediyiniz az bir miqdar istisna olmaqla, qalan biçdiyinizi (artıq qalan məhsulu) isə sünbüldə saxlayın.
|
|
|
|
48. |
Sonra bunun ardınca yeddi il quraqlıq (qıtlıq) olacaq. Onda əvvəlcədən həmin illər üçün tədarük etdiyinizi yeyər, yalnız az bir miqdar (toxumluq) saxlayarsınız.
|
|
|
|
49. |
Daha sonra insanların bol yağış (bərəkət) görəcəyi bir il gələcək. Onda da adamlar (zeytun, üzüm, xurma və s. meyvələrin) ÅŸirəsini sıxacaqlar (onlardan bol-bol istifadə edib bəhrələnəcəklər)".
|
|
|
|
50. |
(Bunları eÅŸidən) hökmdar: "Onu mənim yanıma gətirin!" - dedi. (Onun göndərdiyi) elçi (Yusifin) yanına gəldikdə o: "AÄŸanın yanına qayıdıb soruÅŸ ki, (Züleyxanın məclisində) əllərini kəsən o qadınların məqsədi nə idi? Həqiqətən, Rəbbim onların məkrini biləndir!"
|
|
|
|
51. |
(PadÅŸah həmin qadınları çağırtdırıb) soruÅŸdu: "Yusifi tovlayıb yoldan çıxartmaq istəməkdə məqsədiniz (qəsdiniz) nə idi? (Qadınlar: ) "Allah eləməsin! Biz onun barəsində pis bir ÅŸey bilmirik!" - deyə cavab verdilər. Vəzirin övrəti (Züleyxa) dedi: "Artıq indi həqiqət bəlli oldu. Yusifi tovlayıb yoldan çıxartmaq istəyən mən idim. O, şübhəsiz, doÄŸrubdanışanlardandır!"
|
|
|
|
52. |
(Yusif dedi:) "Bu (qadınlara həqiqəti e'tiraf etdirməyim) ona görədir ki, (vəzir evdə) olmadıqda mənim ona xəyanət etmədiyimi və Allahın xainlərin hiylələrinə yol vermədiyini (onları baÅŸ tutmaÄŸa qoymadığını) bilsin!
|
|
|
|
53. |
Mən özümü təmizə çıxartmıram. Rəbbimin rəhm etdiyi kimsə istisna olmaqla, nəfs (insana) pis iÅŸlər görməyi (ÅŸəfvətə uymağı) əmr edər. Həqiqətən, Rəbbim bağışlayandır, rəhm edəndir!"
|
|
|
|
54. |
PadÅŸah dedi: "(Yusifi) yanıma gətirin, onu özümə ən yaxın (adam) edəcəyəm!" Sonra (padÅŸah) onunla söhbət etdikdə: "Sən bu gün (bu gündən) yanımızda mövqe sahibisən, e'tibarlı bir ÅŸəxssən!" - dedi.
|
|
|
|
55. |
(Yusif) dedi: "Məni bu yerin (Misirin) xəzinələrinə mə'mur tə'yin et (Misir xəzinələrini mənə tapşır), çünki mən (özümə e'tibar edilən mal-dövləti) qoruyanam, (iÅŸləri idarə etməyi) bilənəm!"
|
|
|
|
56. |
Beləliklə, Yusifi o yerdə (Misir torpağında) mövqe (ixtiyar) sahibi etdik. O, (Misirdə) istədiyini edirdi (istədiyi yerdə mənzil sala bilirdi). Biz istədiyimizə mərhəmətimizi nəsib edər, yaxşı iÅŸlər görənlərin mükafatını zay etmərik.
|
|
|
|
57. |
Ä°man gətirib (Allahdan qorxanlar) pis əməllərdən çəkinənlər üçün axirət mükafatı, əlbəttə, daha xeyirlidir.
|
|
|
|
58. |
(Misirə ərzaq üçün yollanan) Yusifin qardaÅŸları gəlib onun hüzuruna daxil oldular. Onlar (Yusifi) tanımadıqları halda, (Yusif) onları dərhal tanıdı.
|
|
|
|
59. |
(Yusif) onların (ərzaq) yüklərini hazırlayıb dedi: "Atabir qardaşınızı yanıma gətirin. Məgər mənim ölçüdə düz və qonaqpərvərlərin ən yaxşısı olduÄŸumu görmürsünüz?!
|
|
|
|
60. |
Əgər onu yanıma gətirməsəniz, məndən bir qab (keyl) belə ərzaq gözləməyin və mənə də yaxınlaÅŸmayın!"
|
|
|
|
61. |
(Yusifin qardaÅŸları) dedilər: "Ondan ötrü atasını yola gətirməyə çalışarıq və sözsüz ki, (bunu) edərik".
|
|
|
|
62. |
(Yusif) xidmətçilərinə dedi: "Onların (ərzaq əvəzinə verdikləri) mallarını da (xəlvətcə) yüklərinin içinə qoyun. Bəlkə, ailələrinə döndükdə onu (mallarının geri qaytarıldığını) baÅŸa düşsünlər və ola bilsin ki, (yenidən ərzaq almaq üçün bir daha yanımıza) qayıtsınlar!"
|
|
|
|
63. |
(Yusifin) qardaÅŸları atalarının yanına döndükdə dedilər: "Ata! Bizə ərzaq (taxıl ölçülüb) verilməsi qadaÄŸan edildi. (Əgər Bin Yamini bizimlə Misirə göndərməsən, bizə daha heç bir ÅŸey verilməyəcək). Yenidən ərzaq (taxıl ölçüb) almaq üçün qardaşımızı bizimlə birlikdə (Misirə) göndər. Biz, əlbəttə, onu qoruyacağıq!"
|
|
|
|
64. |
(Yə'qub) dedi: "Bundan əvvəl qardaşını (Yusifi) sizə e'tibar etdiyim kimi, heç onu sizə e'tibar edə bilərəmmi? Allah Özü (onu) ən yaxşı qoruyandır və rəhmlilərin ən rəhmlisidir!"
|
|
|
|
65. |
Onlar yüklərini açdıqda mallarının özlərinə qaytarldığını görüb dedilər: "Ata! Daha nə istəyirik? Bu bizim özümüzə qaytarılmış mallarımızdır. Biz (onun vasitəsilə) ailəmiz' bir daha ərzaq alıb gətirər, qardaşımızı qoruyar və (ərzağımızın üstünə) bir dəvə yükü də ərzaq artırarıq. Bu (əvvəlcə gətirdiyimiz) isə az bir ərzaqdır!"
|
|
|
|
66. |
(Yə'qub) dedi: "Başınıza bir bəla (ölüm, fəlakət) gəlməyəcəyi təqdirdə Bin Yamini (saÄŸ-salamat) qaytarıb yanıma gətirəcəyinizə dair Allaha ürəkdən and içib mənə söz verməyincə onu sizinlə (Misirə) göndərməyəcəyəm!" Onlar and içib söz verdikdə (Yə'qub): "Allah dediyimizə ÅŸahiddir!" - dedi.
|
|
|
|
67. |
(Yə'qub) dedi: "OÄŸullarım! (Misirə) eyni bir qapıdan girməyin, ayrı-ayrı qapılardan daxil olun (sizə göz dəyməsin). Bununla belə, mən Allahın qəza-qədərini sizdən heç bir ÅŸeylə dəf edə bilmərəm. Hökm yalnız Allahındır. Mən ancaq Ona təvəkkül etdim. Qoy təvəkkül edənlər də ancaq Ona təvəkkül etsinlər!"
|
|
|
|
68. |
Onlar ataları (Yə'qubun) əmr etdiyi kimi (Misirə ayrı-ayrı qapılardan) daxil olduqda (bu) Allahın qəza-qədərini əsla onlardan dəf edə bilmədi (özləri də bilmədən oÄŸurluqda ittiham olundular), ancaq Yə'qubun ürəyində bir diləyi (oÄŸlanlarına göz dəyməməsini) yerinə yetirmiÅŸ oldu. Şübhəsiz ki, Yə'qub onu (vəhylə) öyrətdiyimiz üçün bir elm sahibi idi. Lakin insanların (kafirlərin) əksəriyyəti (Allahın sevib-seçdiyi zatlara vəhy, ilham yolu ilə elm öyrətməsini) bilməz!
|
|
|
|
69. |
Onlar Yusifin hüzuruna daxil olduqları zaman (Yusif) qardaşını (Bin Yamini) baÄŸrına basıb dedi: "Mən, həqiqətən, sənin qardaşınam. Onların etdikləri (başımıza gətirdikləri) iÅŸlərdən kədərlənmə!"
|
|
|
|
70. |
(Yusif) onların yüklərini hazırlatdığı vaxt qardaşının yükünün içinə bir su qabı (piyalə) qoydu. (Karvan yola düşdükdən) sonra (arxalarınca) bir carçı: "Ey karvan əhli! Siz, həqiqətən, oÄŸrusunuz!" - deyə haray çəkdi.
|
|
|
|
71. |
(Yə'qubun oÄŸlanları arxalarınca gələnlərə tərəf) dönüb: "Nə itirmisiniz?" - deyə soruÅŸdular.
|
|
|
|
72. |
Onlar belə cavab verdilər: "Hökmdarın (qızıl) su qabını itirmiÅŸik. Onu tapıb gətirənə (müştuluq olaraq) bir dəvə yükü ərzaq veriləcək!" (Carçı: ) "Mən də buna zaminəm!" - (dedi).
|
|
|
|
73. |
(Yə'qubun oÄŸlanları) dedilər: "Allaha and olsun! Siz də yəqin bilirsiniz ki, biz bu yerə (Misir torpağına) fitnə-fəsad salmaq üçün gəlməmiÅŸik və biz oÄŸru da deyilik!"
|
|
|
|
74. |
Onlar soruÅŸdular: "Əgər yalan desəniz (yalançı çıxsanız), onun (oÄŸrunun su qabını götürənin) cəzası nədir?"
|
|
|
|
75. |
(QardaÅŸlar: ) "Onun cəzası yükündə (oÄŸurluq ÅŸey) tapılan adamın özüdür (onun kölə edilməsidir). Biz zalımları belə cəzalandırırıq!" - deyə cavab verdilər.
|
|
|
|
76. |
(Yusif doÄŸma) qardaşının yükündən (qabından) əvvəl onların yüklərini axtarmaÄŸa baÅŸladı, sonra su qabını qardaşının yükündən (tapıb) çıxartdı. Biz Yusifə (qardaşını yanında saxlamaq üçün) belə bir tədbir öyrətdik. Yoxsa padÅŸahın (Misir hökmdarının) dininə (ÅŸəriətinə, qanunlarına) görə, o, qardaşını tutub öz yanında saxlaya bilməzdi. Allahın istədiyi isə müstəsnadır. (Yalnız Allah istədiyi üçün bu belə oldu). Biz istədiyimiz kimsəni dərəcələrlə yüksəldərik. Hər biləndən üstün bir bilən də vardır!
|
|
|
|
77. |
(QardaÅŸlar) dedilər: "Əgər o (Bin Yamin) oÄŸurlamışdırsa, bundan qabaq onun bir qardaşı da (Yusif də) oÄŸurluq etmiÅŸdi. . Yusif bu sözü ürəyində saxlayıb onlara açmadı və dedi: "Siz (Allah yanında ondan) daha pis bir mövqedəsiniz. Allah sizin (mənə və qardaşıma yalandan) aid etdiyiniz ÅŸeyləri daha yaxşı bilir!"
|
|
|
|
78. |
(QardaÅŸlar) dedilər: "Ey vəzir! Bunun çox qoca bir atası vardır. Onun yerinə bizim birimizi tutub saxla. Biz sənin yaxşılıq edən adamlardan olduÄŸunu görürük".
|
|
|
|
79. |
(Yusif) belə cavab verdi: "Allah eləməsin! Malımızı kimdə tapmışıqsa, yalnız onu tutub saxlayacağıq. Yoxsa, sözsüz ki, haqsızlıq etmiÅŸ olarıq!"
|
|
|
|
80. |
Onlar (Bin Yamindən) ümidlərini kəsdikdə kənara çəkilib pıçıldaÅŸmaÄŸa baÅŸladılar (pıçıldaÅŸaraq kənara çəkildilər). Onların (qardaÅŸların) ən böyüyü dedi: "Məgər atanız sizi Allaha and içdirib əhd aldığını və bundan qabaq Yusif barəsindəki təqsirinizi bilmirsiniz? Atam (evə qayıtmağıma) izin və ya Allah (qardaşımın xilas olması haqqında) öz hökmünü verməyincə, mən bu yerdən (Misir torpağından) ayrılmayacaÄŸam! O (Allah) hökm verənlərin ən yaxşısıdır.
|
|
|
|
81. |
Atanızın yanına qayıdıb deyin: "Ata! OÄŸlun, həqiqətən, oÄŸurluq etdi. Biz ancaq bildiyimiz ÅŸey barəsində ÅŸahidlik edirik. (Biz Bin Yaminin oÄŸurluq etdiyini öz gözlərimizlə görməsək də, hər halda su qabı onun yükündən çıxdı). Biz qeybi mühafizə edən deyilik. (Bin Yamini saÄŸ-salamat qaytarıb gətirəcəyimiz barədə sənə söz verdiyimiz zaman irəlidə bir oÄŸurluq hadisəsinin baÅŸ verəcəyini və düzgün olub-olmasa da, onun qardaşımızın boynuna qoyulacağını haradan biləydik? Buna görə də bizi üzrlü hesab et).
|
|
|
|
82. |
OlduÄŸumuz ÅŸəhərdən (Misir əhalisindən) də, birlikdə gəldiyimiz karvandan da soruÅŸ. Biz, həqiqətən, doÄŸru danışanlarıq!"
|
|
|
|
83. |
(QardaÅŸlar Yə'qubun yanına qayıdıb əhvalatı atalarına danışdıqdan sonra) o dedi: "Xeyr, sizin öz nəfsiniz sizi bu iÅŸə sövq etdi (pis əməlinizi sizə yaxşı göstərdi). (Bir dəvə yükü artıq ərzaq almaq xatirinə qardaşınızı bada verdiniz. Əvvələn, Bin Yamin heç vaxt oÄŸurluq etməz. Ä°kincisi, oÄŸurluq edənin tutulub kölə edilməsi bizim ÅŸəriətimizdədir. Misir hökmdarı bizim ÅŸəriətimizi haradan bilir? Bunu siz ona demisiniz). (Mənə) yalnız gözəl (tükənməz, dözümlü) səbr (gərəkdir). Ola bilsin ki, Allah onların (oÄŸlanlarımın) hamısını mənə yetirsin! O, həqiqətən, (hər ÅŸeyi) biləndir, hikmət sahibidir!"
|
|
|
|
84. |
(Bu sözlərdən sonra Yə'qub) onlardan (oÄŸlanlarından) üz döndərdi. (Bin Yaminin başına gələn bu iÅŸ onun yadına sevimli oÄŸlu Yusifin müsibətini saldı) və: "(Heyf sənə) yazıq Yusif!" - dedi. Dərd-qəmdən (həmiÅŸə aÄŸlamaqdan Yə'qubun) gözlərinə aÄŸ gəldi. O, (bütün dərdini) içində çəkirdi (oÄŸlanlarına bildirmirdi).
|
|
|
|
85. |
(OÄŸlanları Yə'quba) dedilər: "Allaha and olsun ki, sən Yusif deyə-deyə xəstələnib əldən düşəcək, ya da öləcəksən!"
|
|
|
|
86. |
(Yə'qub) belə cavab verdi: "Mən dərd-sərimi yalnız Allaha ərz edirəm və Allahdan (gələn vəhy ilə) sizin bilmədiklərinizi (Yusifin vaxtilə gördüyü yuxunun çin çıxacağını, sizin və mənim ona tə'zim edəcəyimizi) bilirəm!
|
|
|
|
87. |
OÄŸullarım! Gedin Yusifdən və qardaşından (Bin Yamındən) bir xəbər bilin. Allahın mərhəmətindən ümidinizi kəsməyin. Allahın mərhəmətindən yalnız kafirlər ümidini üzər!"
|
|
|
|
88. |
(Yə'qubun oÄŸulları Misirə gəlib Yusifin) hüzuruna daxil olanda dedilər: "Ey vəzir! Bizə və ailəmizə müsibət (quraqlıq, qıtlıq, aclıq) üz vermiÅŸdir. Bir az dəyərsiz malla (sənin yanına) gəlmiÅŸik. (Buna baxmayaraq, yenə də onun müqabilində) bizim üçün ölçünü düz elə (bolluca ərzaq ehsan et) və bizə sədəqə ver. Həqiqətən, Allah sədəqə verənləri mükafatlandırar!"
|
|
|
|
89. |
(Yusif) onlardan: "Siz cahil olduÄŸunuz zaman Yusifə və qardaşına nələr etdiklərinizi bilirsinizmi?" - deyə soruÅŸdu.
|
|
|
|
90. |
Onlar: "Yoxsa sən Yusifin özüsən?!" - dedilər. O da: "Mən Yusifəm, bu da qardaşımdır. Allah bizə lütf etdi. Kim Allahdan qorxub pis əməllərdən çəkinsə və səbr etsə, (bilsin ki) Allah yaxşı iÅŸlər görənlərin mükafatını əsla zay etməz!" - deyə cavab verdi.
|
|
|
|
91. |
Onlar: "Allaha and olsun ki, Allah səni bizdən ustün etmiÅŸdir. Biz isə (sənin barəndə), sözsüz ki, günah etmiÅŸik!" - dedilər.
|
|
|
|
92. |
(Yusif) dedi: "Bu gün sizə (etdiklərinizə görə) heç bir məzəmmət yoxdur. Allah sizi bağışlasın! Çünki O, rəhm edələrin ən rəhmlisidir! (Mən Allahdan sizin bağışlanmanızı diləyərəm. O da sizi bağışlayar!)
|
|
|
|
93. |
Bu köynəyimi götürüb aparın, atamın üzünə sürtün (atın), o (yenidən) görməyə baÅŸlayar. Bütün ailənizi də yığıb yanıma gəlin!"
|
|
|
|
94. |
Karvan (vətənə qayıtmaq üçün Misirdən) ayrılanda ataları (Yə'qub yanındakı övladlarına) dedi: "Əgər məni səfeh hesab etməsəydiniz (və ya yalançı hesab edib danlamasaydınız), deyirdim ki, Yusifin ətrini alıram!"
|
|
|
|
95. |
Onlar: "Allaha and olsun ki, sən yenə öz köhnə yanlışlığında (ÅŸaÅŸqınlığında) qalmaqdasan!" dedilər.
|
|
|
|
96. |
MuÅŸtuluqçu gəlib köynəyi (Yə'qubun) üzünə sürtən kimi onun gözləri açıldı və o: "Məgər sizə demədimmi ki, mən Allahdan (gələn vəhy ilə) sizin bilmədiklərinizi bilirəm!" söylədi.
|
|
|
|
97. |
(OÄŸlanları ona: ) "Ata! Bizim üçün günahlarımızın bağışlanmasını dilə. Biz, doÄŸrudan da, günahkar olmuÅŸuq!" dedilər.
|
|
|
|
98. |
(Yə'qub) dedi: "Mən Rəbbimdən sizin bağışlanmağınızı diləyəcəyəm. O, həqiqətən, bağışlayandır, rəhm edəndir!"
|
|
|
|
99. |
(Yə'qub və ailəsi) Yusifin hüzuruna daxil olduqda o, ata-anasını (analığı olan xalasını) baÄŸrına basıb: "Ä°nÅŸallah (hər ÅŸeydən) əmin olaraq Misirə daxil olun!" dedi.
|
|
|
|
100. |
(Yusif) ata-anasını taxt (öz taxtının) üstünə qaldırdı. Onlar (ata-ana və on bir qardaÅŸ) hamısı (hörmət əlaməti olaraq) onun qarşısında səcdəyə qapandılar. (Allah onları bir-birinə qovuÅŸdurduÄŸu üçün şükür səcdəsi etdilər). (Yusif) dedi: "Atacan! Bu əvvəl gördüyüm yuxunun yozumudur. Rəbbim onu (yuxunu) həqiqətə çevirdi. O mənə yaxşılıq etdi, çünki məni zindandan qurtardı, Åžeytan mənimlə qardaÅŸlarımın arasını vurduqdan sonra sizi çöldən (yanıma) gətirdi (bizi bir-birimizə qovuÅŸdurdu). Həqiqətən, Rəbbim istədiyinə qarşı lütfkardır (istədiyi ÅŸəxs və ya iÅŸ barəsində incə tədbir sahibidir). O, doÄŸrudan da, (hər ÅŸeyi) biləndir, hikmət sahibidir!"
|
|
|
|
101. |
(Yusif atası ilə bir müddət gözəl dövran sürdükdən sonra Yə'qub vəfat etdi. Yusif atasını aparıb öz vətənində dəfn etdi və dünyanın heç bir e'tibarı olmadığını gördükdə Allaha dua edərək Ondan ölüm diləyib dedi: ) "Ey Rəbbim! Sən mənə səltənətdən (istədiyimdən də artıq) bir pay verdin. Mənə yuxu yozmağı öyrətdin. Ey göyləri və yeri yaradan! Sən dünyada da, axirətdə də mənim ixtiyar sahibimsən. Mənim canımı müsəlman olaraq al və məni əməlisalehlərə qovuÅŸdur!"
|
|
|
|
102. |
(Ya Rəsulum!) Bu, sənə vəhy etdiyimiz (vəhylə bildirdiyimiz) qeyb xəbərlərindəndir. Onlar (Yusifin qardaÅŸları) hiylə quraraq əlbir iÅŸ gördükləri (Yusifi quyuya atdıqları) zaman sən ki onların yanında deyildin!
|
|
|
|
103. |
Sən (qövmünün imana gəlməsi üçün) təÅŸnə olsan da, insanların (Məkkə müşriklərinin) əksəriyyəti iman gətirən deyildir!
|
|
|
|
104. |
Halbuki sən bundan (islamın təbliğı və imana də'vətdən) ötrü onlardan heç bir mükafat istəmirsən. Bu (Qur'an) isə aləmlərə yalnız bir öyüd-nəsihətdir!
|
|
|
|
105. |
Göylərdə və yerdə (Allahın birliyini sübut edən) neçə-neçə əlamətlər (niÅŸanələr) vardır ki, insanlar onların yanından üzlərini çevirib keçərlər (onlara baxıb ibrət almaz, onların həqiqi mə'naları haqqında düşünməzlər).
|
|
|
|
106. |
Onların əksəriyyəti ancaq ÅŸərik qoÅŸaraq Allaha inanarlar. (Allah təklikdə deyil, Ona qoÅŸduqları ÅŸəriklər-bütlər və tanrılarla birlikdə ibadət edərlər).
|
|
|
|
107. |
Məgər (müşriklər) Allahın əzabından onlara bir bəla gəlməyəcəyinə və ya qiyamətin, özləri də bilmədən, qəflətən baÅŸlarının üstünü almayacağına əmindirlərmi?
|
|
|
|
108. |
(Ya Rəsulum!) De: "Bu mənim (təbliÄŸ, də'vət) yolumdur. Mən və mənə tabe olan (mö'minlər) açıq-aÅŸkar bir dəlillə (insanları) Allaha çağırırıq. Allah pakdır, müqəddəsdir (bütün eyib və nöqsanlardan xalidir, Onun heç bir ÅŸəriki yoxdur). Mən isə müşriklərdən deyiləm!"
|
|
|
|
109. |
Səndən əvvəl də (səhra əhlindən deyil) ancaq ÅŸəhər əhlindən olub özlərinə vəhy etdiyimiz neçə-neçə kiÅŸilər (qadın, mələk yox, məhz kiÅŸi peyÄŸəmbərlər) göndərdik. Məgər (bu müşriklər) yer üzündə gəzib dolaÅŸmırlarmı ki, özlərindən əvvəl gəlib-gedənlərin (məhv olmuÅŸ xalqların, tayfaların) aqibətinin necə olduÄŸunu görsünlər? Həqiqətən, axirət yurdu Allahdan qorxub pis əməllərdən çəkinənlər üçün daha xeyirlidir. Məgər dərk etmirsiniz?
|
|
|
|
110. |
Nəhayət, peyÄŸəmbərlər ümidsizliyə qapıldıqda və özlərinin yalançı hesab edildiklərini gördükdə (yəqin etdikdə) köməyimiz onlara yetdi, dilədiyimizə nicat verildi. Bizim əzabımız günahkarlardan əsla dəf olunmaz!
|
|
|
|
111. |
(PeyÄŸəmbərlərin) hekayətlərində ağıl sahibləri üçün, sözsüz ki, bir ibrət vardır. (Bu Qur'an) uydurma bir söz deyildir. Ancaq özündən əvvəlkilərin (ilahi kitabların) təsdiqi, (Allahın bəndələrindən ötrü) hər bir ÅŸeyin (bütün hökmlərin, halal-haramın) müfəssəl izahıdır. O, iman gətirən bir tayfa üçün hidayət (doÄŸru yolu göstərən rəhbər) və mərhəmətdir!
|
|
